Amsterdamse pracht gefinancierd met Surinaams leed

AMSTERDAM — Het monumentale gebouw De Bazel aan de Vijzelstraat in Amsterdam ‘viert’ zondag (vandaag) zijn honderdjarig bestaan. Het imposante bouwwerk dat tegenwoordig onderdak biedt aan het Stadsarchief Amsterdam, opende in 1926 de deuren als het trotse hoofdkantoor van de Nederlandsche Handel-Maatschappij (NHM). De grootsheid van dit pand werd rechtstreeks gefinancierd over de ruggen van contractarbeiders en plantagewerkers in Suriname. Hoewel de NHM haar miljardenwinsten hoofdzakelijk in Nederlands-Indië vergaarde, liepen de koloniale draden van de maatschappij in het openingsjaar 1926 ook diep in het Surinaamse wingewest. Het Stadsarchief is daarom het diepgravende onderzoeksproject ‘De Koloniale Wereld’ gestart. Hierin worden de handelsstromen, financieringen en de menselijke tol van het koloniale netwerk tussen Amsterdam en Paramaribo blootgelegd.

“Na de afschaffing van de slavernij zocht de maatschappij naar goedkope alternatieven, wat leidde tot de grootschalige import van contractarbeiders” Wanneer men in 1926 het gloednieuwe hoofdkantoor in Amsterdam binnenstapte, werd er achter de schermen direct beslist over het lot van duizenden arbeiders aan de andere kant van de Atlantische Oceaan. De NHM was op dat moment namelijk de eigenaar van onder meer de reusachtige suikerplantage en fabriek Mariënburg in Commewijne. Na de afschaffing van de slavernij zocht de maatschappij naar goedkope alternatieven, wat leidde tot de grootschalige import van contractarbeiders. Persoonlijke familieverhalen Het onderzoek belicht deze geschiedenis aan de hand van aangrijpende, persoonlijke familieverhalen die in de archieven bewaard zijn gebleven. Eén van de meest sprekende voorbeelden is het verhaal van Sanwiradji. Zij werd in exact hetzelfde jaar dat De Bazel opende als tiener…